Het verhaal

voor leerlingen en anderen

Wie waren de Joodse oorlogstieners van Rotterdam? En wat hebben zij met ons te maken?

ontdek het verhaal

Lesmateriaal

voor docenten

Hun levens, onze lessen. Breng het verleden dichterbij via verhalen van toen. Verhalen uit de eigen stad, over Joodse leeftijdsgenoten van jouw leerlingen.

Bekijk het lesmateriaal

Wat is Het Vergeten Lyceum?

Het Vergeten Lyceum is een Holocaust-educatieproject van Stichting Sanderling. Het project is gericht op leerlingen van scholen in Rotterdam en omstreken.

Het project draait om een vergeten oorlogsschool, het Joods Lyceum Rotterdam. Deze school heeft maar zo'n anderhalf jaar bestaan. Eind mei 1943 waren alle 150 leerlingen gedeporteerd, ondergedoken of gevlucht.

Deze website wordt de komende jaren aangevuld met nieuwe verhalen en lesmateriaal.

Gezicht op het Joods Lyceum vanaf de Oostzeedijk, 1941.

Stadsarchief Rotterdam, Collectie H.F. Grimeijer, toegang 4156, nummer 1980-5029.

Foto schoolgebouw - 1941 - Joods Lyceum - NL-RtSA_4156_1980-1980-5307

Laatste verhalen

Rotterdam Mulo B 12 Kastanjedaal Joods Lyceum klas 3 hbs Sobibor

Het verhaal van Ab

"Ik ben een jong miertje"

Ab woonde aan de Groene Hilledijk op Rotterdam-Zuid. Zijn ouders hadden daar een winkel. Zelf wilde Ab schrijver worden. Op het Joods Lyceum schreef hij het verhaal ‘Mierenschool’, over de eerste schooldag op een ‘Zwarte-Mieren-Lyceum’. Een school voor de ‘zwarte’ mieren, “waartoe ook ik behoor”. Ab werd 18 jaar.

Het verhaal van Ab

Rotterdam Hbs Bergsingel Joods Lyceum klas 3 hbs Sobibor

Het verhaal van Sera

Twee families weggevaagd

Sera Sloves kwam uit een grote, gezellige familie uit de Zandstraatbuurt. Op het Joods Lyceum raakte Sera bevriend met Esther van Vriesland. Zij zaten naast elkaar in de klas. Sera stopte met school om te gaan werken. Dat beschermde haar tijdelijk tegen deportatie. Sera werd 18 jaar.

Het verhaal van Sera

Rotterdam Erasmiaans Gymnasium Joods Lyceum klas 5 gym Overleefde

Het verhaal van Frits

"Maar boven alles de vrijheid!"

Kort voor de oorlog verloor Frits zijn vader. Tijdens de oorlog verloor hij ook zijn moeder. Frits dook onder en overleefde zo de Holocaust. Maar hij zou nooit meer de oude worden. Frits werd 43 jaar.

Het verhaal van Frits

Rotterdam Joods Lyceum klas 5 hbs-A Auschwitz

Het verhaal van Jeanne

Opgepakt met haar moeder

Jeanne Goudsmid woonde in Blijdorp. In juli 1942 haalde zij haar eindexamen aan het Joods Lyceum. Twee weken later werden haar zussen gedeporteerd naar Auschwitz. Een paar maanden daarna moest ook Jeanne op transport. Jeanne werd 19 jaar.

Het verhaal van Jeanne

Lesmateriaal

Uitgangspunten

Hun levens, onze lessen

Het Vergeten Lyceum biedt docenten aanknopingspunten om lessen te maken over Joodse leeftijdsgenoten uit de eigen omgeving. Daarnaast zullen op deze website lesbrieven en lesideeën worden aangeboden die docenten en leerkrachten kunnen gebruiken in de klas.

Lees de uitgangspunten

Oproepjes

Waar is het oorlogsdagboek van Frits Frenkel?

Leerling Joods Lyceum

De jurist Frits Frenkel (Rotterdam, 1923 – Amsterdam, 2006) haalde in 1942 zijn eindexamen aan het Joods Lyceum. Tijdens de oorlog hield hij een dagboek bij. Is zijn dagboek bewaard gebleven?

Lees oproepje

Wie was mw. Hilbrandy of Hilbrandt?

Verzet, Rotterdam-Zuid

Een zekere mevrouw “Hilbrandy” bood in 1943 onderdak aan twee Joodse jongens. Waarschijnlijk de broers Simon en Ab van Dam. Ab was een leerling van het Joods Lyceum. Wie was mevrouw Hilbrandy? Zij was getrouwd met een Joodse man.

Lees oproepje

Heeft u een vooroorlogs poesiealbum uit Rotterdam?

Poesiealbums periode 1920-1945

Heeft u een vooroorlogs Rotterdams poesiealbum in uw bezit? Mogen wij dat eens doorbladeren? Soms is een versje in een poesiealbum het enige tastbare wat van iemand rest.

Lees oproepje

In welk werkkamp zat Sera’s vader?

Joodse werkkampen in Nederland

Wie weet in welk werkkamp de vader van Sera Sloves zat? Het gaat om Samuel Sloves (Rotterdam, 7 oktober 1896 – Sobibor, 28 mei 1943).

Lees oproepje

Nieuws

Lancering Het Vergeten Lyceum

Tijdens de Holocaust-educatiemaand

Na vijf jaar onderzoek, plannen maken en fondsenwerven vond op 20 januari 2026 de lancering plaats van Het Vergeten Lyceum. Het werd een waardige bijeenkomst met indrukwekkende sprekers.

Lees dit nieuwsbericht

Lezing op Kennisfestival CVO Rotterdam

Vereniging voor Christelijk Voortgezet Onderwijs te Rotterdam en omgeving

Op 18 september 2025 mocht Anne Schram Ouweneel van Stichting Sanderling een lezing houden over het Joods Lyceum op het eerste Kennisfestival van CVO Rotterdam.

Lees dit nieuwsbericht

Activiteit op Montessori Lyceum

Leerlingen geven Joodse oorlogsslachtoffers hun namen terug

Op internet staat een klassenfoto van een andere Rotterdamse oorlogsschool, de Joodse mulo. Achterop de foto staan de namen van de leerlingen. Alleen wist tot nu toe niemand wie wie was. Tot de derde klas van het Montessori ermee aan de slag ging.

Lees dit nieuwsbericht

Pilotles op Zuider Gymnasium

Ab van Dam van de Groene Hilledijk

In maart 2025 hoorden alle derdeklassers van het Zuider Gymnasium het verhaal van Ab van Dam, een Joodse jongen uit de eigen straat. De les werd gegeven door de eigen docent geschiedenis, als onderdeel van het reguliere lesprogramma over de Tweede Wereldoorlog.

Lees dit nieuwsbericht

Twee interviews

Biografieportaal en CityLab010

In 2023 interviewde Biografieportaal de initiatiefneemster van Het Vergeten Lyceum, Anne Schram Ouweneel. En in 2025 werd Anne geïnterviewd door CityLab010, het ondersteuningsfonds van de gemeente Rotterdam.

Lees dit nieuwsbericht

Publicatie in Rotterdams Jaarboekje

Het vergeten verhaal van het Joods Lyceum Rotterdam, 1941-1943

In november 2023 verscheen een uitgebreid artikel over het Joods Lyceum in het Rotterdams Jaarboekje, een uitgave van Historisch Genootschap Roterodamum en Stadsarchief Rotterdam.

Lees dit nieuwsbericht

Groen licht van CityLab010!

Toekenning subsidie

Stichting Sanderling is de gemeente Rotterdam dankbaar voor de toekenning van een startsubsidie voor Het Vergeten Lyceum! De gemeente kende de subsidie toe via CityLab010, een ondersteuningsprogramma voor vernieuwende plannen die een maatschappelijke bijdrage leveren aan Rotterdam(mers).

Lees dit nieuwsbericht

Een logo voor Het Vergeten Lyceum!

Symboliek

Dankzij de bijdrage van CityLab010 kon Stichting Sanderling een logo laten ontwerpen voor Het Vergeten Lyceum. Het beeldmerk symboliseert gevangenschap en isolatie, maar ook veerkracht. Het logo is ontworpen door Annelie & Anton Fouquet @Xenthim in Stockholm.

Lees dit nieuwsbericht