Fietje den Arend

1928 - 2020

Sophia den Arend

Rotterdam, 31 oktober 1928 – Rotterdam, 31 maart 2020

Fietjes vader schreef op 15 mei 1942 een briefje aan de Rotterdamse opperrabbijn Davids. In het briefje stond dat Fietje op het Joods Lyceum niet mee kon doen met de lessen over Joodse geschiedenis. Minder dan drie weken later werd Fietjes vader gearresteerd en gedeporteerd. Fietje overleefde de oorlog in de onderduik.

Jules Benedictus

1928 - 2020

Jules Henri Benedictus

Dordrecht, 10 april 1928 – Rotterdam, 28 oktober 2020

Jules reisde elke dag met de trein van Dordrecht naar Rotterdam. Dat reizen vond hij best leuk. Op het Joods Lyceum spraken de leerlingen vaak over onderduiken. “Of je naar Duitsland zou gaan of niet, als je opgeroepen zou worden. Ik wist toen al dat wij van plan waren om onder te duiken.” Jules overleefde de oorlog in de onderduik.

Suus Benedictus

1923 - 2017

Suze Benedictus

Dordrecht, 23 oktober 1923 – Israël, 22 juni 2017

Suus had haar eindexamen al gehaald in Dordrecht. Toch zat zij op het Joods Lyceum. Siem Kleinkramer uit klas 5 was haar vriendje. In haar dagboek schreef Suus zijn naam in sierlijke letters: “Simon Klein”. Siem was toen al gedeporteerd. Suus bleef hopen op zijn terugkeer, maar tevergeefs. Suus overleefde de oorlog in de onderduik.

Nan Bierschenk

1925 - 1943

Nathan Bierschenk

Rotterdam, 23 april 1925 – Auschwitz, 28 februari 1943

Nan woonde met zijn ouders aan de Graaf Florisstraat. Hij voetbalde bij Sparta. Arthur Trijbits, die in de buurt woonde, schreef: “Nan Bierschenk heb ik maar vrij oppervlakkig gekend. Ik herinner me hem met een vriendelijk glimlachend gezicht.” Nan werd 17 jaar.

Froukje Bilderbeek

1925 - 1942

Froukje Bilderbeek

Rotterdam, 9 juli 1925 – Auschwitz, 19 oktober 1942

Froukjes ouders verhuisden vaak. Haar vader had veel verschillende baantjes. In juli 1942 haalde Froukje op het Joods Lyceum haar eindexamen aan het Joods Lyceum. Haar vader zat toen waarschijnlijk al in een Joods werkkamp. Een paar maanden na haar eindexamen werd Froukje gedeporteerd naar Auschwitz. Froukje werd 17 jaar.

Betty Blits

1928 - 2017

Elisabeth Bertha Blits

Antwerpen, 30 mei 1928 – Amstelveen, 13 februari 2017

Toen Betty vier jaar oud was, kwam zij met haar ouders naar Nederland. Maar in 1942 werd het hier te gevaarlijk voor Joden. Het gezin Blits vluchtte naar Brussel. Daar doken zij onder bij familie. Bij de bevrijding werd het gezin Blits door de hele straat gefeliciteerd. Iedereen wist van hun onderduik. Niemand had hen verraden. Zo overleefde Betty de oorlog.

Ineke Bosman

1924 - 1986

Ina Hanna Bosman

Rotterdam, 14 april 1924 – Rotterdam, 11 november 1986

Ineke had het naar haar zin op het gymnasium. Ze hockeyde er en had er vrienden. Vlak voor haar eindexamenjaar begon, moest zij van school af. Zij haalde haar diploma op het Joods Lyceum. Daarna ging zij werken in het Joodse ziekenhuis. Ineke overleefde Barneveld, Westerbork en Theresienstadt, dankzij een eenmalig transport naar Zwitserland.

Rita Bosman

1927 - 2016

Rita Clara Bosman

Rotterdam, 3 juli 1927 – Rotterdam, 10 maart 2016

Rita zat gevangen in Barneveld, Westerbork en Theresienstadt. Van doorgangskamp Westerbork herinnerde zij zich de chaos, de modder en de troosteloosheid. Het vertrek van de wekelijkse transporten naar de vernietigingskampen vond zij verschrikkelijk. Rita verkreeg haar vrijheid door een eenmalig transport vanuit concentratiekamp Theresienstadt naar Zwitserland.

Sam Bosman

1925 - 2008

Samuel Bosman

Rotterdam, 2 april 1925 – Bolsward, 10 november 2008

Al vanaf zijn vroegste jeugd was Sam goed in verdwijnen. Tijdens zijn vlucht naar Zwitserland kwam dat van pas. In België ontsnapte Sam via de regenpijp uit een politiebureau, toen de agenten een dutje deden. In Frankrijk ontsnapte hij door zich vast te klampen aan de onderkant van een rijdende trein. Sam overleefde de oorlog in Zwitserland.

Nike Bril

1926 - 1945

Eugenie Nicolette Bril

Rotterdam, 26 juni 1926 – Mainau, Landkreis Konstanz, 11 juni 1945

Nike schreef vanuit concentratiekamp Westerbork brieven aan haar niet-Joodse schoolvriendinnen. “Ik heb zo’n idee dat al mijn toekomstplannen in de lucht gevlogen zijn.” Nike werd gedeporteerd naar concentratiekamp Theresienstadt, kwam dankzij een eenmalig transport aan in Zwitserland, maar stierf in vrijheid alsnog aan vlektyfus. Nike werd 18 jaar.

René Bril

1925 - 1943

René Louis Bril

Rotterdam, 6 augustus 1925 – Sobibor, 28 mei 1943

René "is een heel aardige boy”, schreef Carry Ulreich in haar dagboek. Een jeugdvriend van René vertelde eens dat Renés ouders hun juwelen aan de Duitsers verkochten om vrijstellingen te krijgen. Zij konden twee vrijstellingen kopen. Toch werd het hele gezin gedeporteerd. Eerst René en zijn zus, toen hun ouders, in februari 1944. René werd 17 jaar.

Simon van Buren

1925 - 1944

Simon van Buren

Rotterdam, 13 juli 1925 – Midden-Europa, 30 juni 1944

Simon woonde in Hillegersberg. Zijn baantje bij de Joodse Raad gaf hem tijdelijk uitstel van deportatie. Toch werd hij gearresteerd. Onderweg naar Auschwitz werd Simon met 260 andere jongens en mannen uit de trein gehaald om dwangarbeid te verrichten. Simon leefde nog een tijd onder gruwelijke omstandigheden. Simon werd 18 jaar.

Benno Cats

1923 - 2014

Benno Leendert Cats

Gouda, 12 augustus 1923 – Heerlen, 23 februari 2014

Benno en zijn broer Fred deden in hetzelfde jaar eindexamen aan het Joods Lyceum. Elke dag kwamen zij met de trein vanuit Gouda. Hiervoor hadden zij een reisvergunning nodig en een verklaring van de rector. Benno overleefde de oorlog in de onderduik. Deze foto komt van Benno's vervalste persoonsbewijs. Foto: Collectie Joods Museum, objectnummer D0205D1.

Hans Cats

1929 - 2011

Hans Cats

Rotterdam, 18 februari 1929 – Kapelle, België, 24 mei 2011

Hans Cats woonde in Hillegersberg. Hij had slechte herinneringen aan het Joods Lyceum. Tijdens de les werden zijn klasgenootjes opgehaald door de nazi’s. Hans zat lang gevangen in Westerbork. Daar verzorgde hij de kippen van de kampcommandant. Dankzij de Argentijnse papieren van zijn vader overleefde Hans concentratiekamp Bergen-Belsen.

Fred Cats

1924

Siegfred Leo Cats

Gouda, ‎12 augustus 1924 – nog onbekend

Fred en zijn broer Benno doken samen onder in Gouda, bij Johanna en Hendrik Schoonderwoerd. Hun ouders zaten ergens anders ondergedoken. Moeder Cats schreef haar zonen elke week een brief. “Mijn moeder heeft ons in brieven alles geschreven wat er als kind in haar jeugd gebeurd was.” Fred overleefde de oorlog in de onderduik. Foto: Collectie Joods Museum, objectnummer F007188.

Ernst Cohen

1926 - 1943

Ernst Maurits Cohen

Rotterdam, 12 juli 1926 – Omgeving Auschwitz, 30 april 1943

Ernst schreef zijn broer Robbie een briefje om hem sterkte te wensen bij zijn overtocht naar Engeland. “Houdt je taai!!!” “Ende dispareert nimmer.” “Van je liefh. broer Ernst.” Een jaar later moest Ernst op transport naar Auschwitz. Bij Cosel werd zijn vader, en waarschijnlijk ook Ernst, uit de trein gehaald om dwangarbeid te verrichten. Ernst werd 16 jaar. Foto: Privécollectie D. Ter Beek.

Herbert Cohen

1925 - 1945

Herbert Samuel Cohen

Rotterdam, 20 april 1925 – Dachau, 9 maart 1945

Herbert zat eerst een half jaar in doorgangskamp Westerbork. Toen een half jaar in concentratiekamp Theresienstadt. Toen een tijd in Auschwitz. Ten slotte kwam hij in concentratiekamp Dachau. Al die tijd was hij samen met zijn broer geweest. In Dachau stierf eerst zijn zwager, daarna zijn broer, en uiteindelijk ook Herbert. Herbert werd 19 jaar.

Marcel Cohen

1923 - 1942

Marcel Cohen

Amsterdam, 19 december 1923 – Auschwitz, 30 september 1942

Kort voor de oorlog overleed Marcels vader. Marcel zat toen op de Bergsingel-hbs. In juli 1942 haalde Marcel zijn eindexamen op het Joods Lyceum. Twee weken na zijn eindexamen werd hij gedeporteerd naar Auschwitz, met het eerste massatransport vanuit Rotterdam. Marcel werd 18 jaar.

Hetty Corper

1927 - 1943

Hester Corper

Amsterdam, 14 april 1927 – Sobibor, 28 mei 1943

Hetty en haar moeder moesten samen op transport. Vanuit de trein schreven zij een briefkaart aan de overburen. “Beste allen. Heden zijn wij op transport gesteld naar P.? En nemen wij hiermede afscheid van u. Hartelijke groeten en tot spoedig ziens.” Het transport ging inderdaad naar P., Polen. Er kwam geen tot ziens. Hetty werd 16 jaar.

Henny van Creveld

1924 - 1942

Henriëtte van Creveld

Rotterdam, 29 januari 1924 – Auschwitz, 24 september 1942

In augustus 1942 ontvluchtten Henny, haar broer Jaap en hun ouders Nederland. Ergens in Frankrijk is het gezin gearresteerd. Vanuit Frankrijk zijn Henny, Jaap en hun ouders op transport gezet naar Auschwitz. Henny en haar moeder zijn daar bij aankomst meteen vergast. Jaap en zijn vader werden geselecteerd voor dwangarbeid. Henny werd 18 jaar.

Jaap van Creveld

1927 - 1943

Jacob Elias van Creveld

Rotterdam, 29 juli 1927 – Omgeving Auschwitz, 31 januari 1943

In augustus 1942 ontvluchtten Jaap, zijn zus Henny en hun ouders Nederland. Ergens in Frankrijk is het gezin gearresteerd. Vanuit Frankrijk zijn Jaap, Henny en hun ouders op transport gezet naar Auschwitz. Henny en haar moeder zijn daar bij aankomst meteen vergast. Jaap en zijn vader werden geselecteerd voor dwangarbeid. Jaap werd 15 jaar.

Ab van Dam

1924 - 1943

Abraham van Dam

Rotterdam, 29 oktober 1924 – Sobibor, 5 maart 1943

Ab woonde aan de Groene Hilledijk op Rotterdam-Zuid. Zijn ouders hadden daar een winkel. Zelf wilde Ab schrijver worden. Op het Joods Lyceum schreef hij het verhaal ‘Mierenschool’, over de eerste schooldag op een ‘Zwarte-Mieren-Lyceum’. Een school voor ‘zwarte’ mieren. Ab werd 18 jaar.

Lees het verhaal van Ab

Jenny van Dantzig

1924 - 1943

Jenny Louise van Dantzig

Rotterdam, 2 mei 1924 – Auschwitz, 1 februari 1943

Drie gezinnen van de familie Van Dantzig, alle drie van de Heemraadssingel, probeerden in 1942 te vluchten naar Zwitserland. Ook het gezin van Jenny. Via België reisden zij naar Frankrijk. Daar werd bijna iedereen opgepakt. Jenny’s oudste broer Hugo kwam als enige aan in Zwitserland. Hij overleefde de oorlog. Jenny werd 20 jaar.

Loekie van Dantzig

1925 - 2014

Loekie van Dantzig

Rotterdam, 1925 – Amsterdam, 2014

Op het Joods Lyceum had Loekie het naar haar zin. “De sfeer was goed; je zat met leerlingen en leraren in hetzelfde schuitje en je hoefde niets aan elkaar uit te leggen. (…) Maar later werd alles somberder.” Op 5 oktober 1942 vluchtte Loekies gezin naar Zwitserland. De tocht duurde meer dan een maand. Loekie overleefde de oorlog in Zwitserland.

Paul van Dantzig

1925 - 1943

Paul Joop van Dantzig

Rotterdam, 9 juli 1925 – Sobibor, 23 april 1943

Arthur Trijbits herinnerde zich Paul en zijn broer Han als keurige jongens. Han stierf in 1942 in Rotterdam. Hij werd 19 jaar. We weten niet hoe hij om het leven kwam, maar voor Paul zal het overlijden van zijn broer een klap zijn geweest. Pauls baantje bij de Joodse Raad gaf hem tijdelijk uitstel van deportatie. Toch moest hij op transport. Paul werd 17 jaar.

Carolina Marianne Drielsma

1927 - 1942

Carolina Marianna Drielsma

Bandoeng, 15 juni 1927 – Auschwitz, 24 september 1942

Carolina – haar roepnaam weten we niet – had een oudere broer, die ook op het Joods Lyceum zat, en drie jongere zusjes. In september 1942 werd het gezin Drielsma gedeporteerd naar Auschwitz. Bij aankomst werden de kinderen en moeder Drielsma meteen vergast. Ook Carolina’s jongste zusje. Zij was pas 3 jaar oud. Carolina werd 15 jaar.

Harry Drielsma

1926 - 1943

Henri Drielsma

Bandoeng, 10 maart 1926 – Midden-Europa, uiterlijk 31 januari 1943

Harry was soms ondeugend op school. Toen hij 14 jaar was, ruilde hij tijdens de scheikundeles een keer sigaretten met een klasgenoot. Dat staat in het strafregister van de Bergsingel-hbs. Maar de rest van dat schooljaar gedroeg hij zich goed. Op het Joods Lyceum repeteerde Harry voor een toneelstuk. Hij speelde de ‘mijnheer’. Harry werd 16 jaar.

Hans Eyl

1926 - 2016

Hans Richard Eyl

Rotterdam, 29 december 1926 – Jeruzalem, 15 december 2016

Hans en zijn ouders raakten hun huis en al hun spullen kwijt aan de Duitsers. Ze gingen inwonen bij twee tantes, die een Joods rusthuis hadden in Wassenaar. Later dook het gezin onder in Amsterdam. Bij een razzia zette hun onderduikgever de voordeur open. Hierdoor gingen de Duitsers aan hun huis voorbij. Hans overleefde de oorlog in de onderduik.

Aron Frenk

1928 - 1943

Aäron Frenk

Rotterdam, 22 mei 1928 – Auschwitz, 12 februari 1943

Aron zou na de zomer naar het Libanon Lyceum gaan. Maar tijdens het bombardement van mei 1940 verbrandde zijn huis. Het gezin Frenk ging eerst een tijdje inwonen bij opa en oma in Sliedrecht. Daarna verhuisden ze naar Dordrecht. Daar ging Aron naar de hbs. Uiteindelijk kwam Aron vlak bij het Libanon Lyceum op school, op het Joods Lyceum. Aron werd 14 jaar.

Frits Frenkel

1923 - 2006

Frits Emanuel Frenkel

Rotterdam, 2 december 1923 – Amsterdam, 3 oktober 2006

Frits voelde er niets voor om naar het Joods Lyceum te gaan. Hij voelde zich nauwelijks Joods. Liever bereidde hij zich thuis voor op zijn eindexamen. Tot ook het staatsexamen voor Joden verboden werd. Frits dook na zijn eindexamen onder in Kamperveen en Noordwijk en overleefde zo de oorlog.

Rob Frieser

1924 - 1943

Robert Frieser

Rotterdam, 21 december 1924 – Dorohucza, 30 november 1943

Op het Joods Lyceum werden de Joodse feestdagen gevierd met muziek en toneel. Rob speelde daarbij altijd op zijn cello. Zijn vader begeleidde hem op de piano. “Brahms, Beethoven, Chopin. In lange tijd hoorde ik zo’n concert niet,” schreef Carry Ulreich. Als toegift speelde Rob Träumerei van Schumann, uit de reeks Kinderscènes. Rob werd 18 jaar.

Coen Gans

1924 - 1942

Coenraad Gans

Bodegraven, 23 juli 1924 – Auschwitz, 30 september 1942

Coen was altijd vroeg op school, want hij woonde ver weg, in Bodegraven. Zijn familie was erg bang voor deportatie. Vooral Coen had het moeilijk. Later kreeg hij er wat meer vrede mee. Toen de kinderen Gans op transport moesten, brachten veel Bodegravers hen naar de bus. Sommigen bezochten hen nog in Westerbork. Coen werd 18 jaar.

Mary Goubitz

1928 - 1944

Mary Goubitz

Amsterdam, 10 maart 1928 – Midden-Europa, 30 september 1944

Mary en haar ouders doken onder op de Utrechtse Heuvelrug, maar zij werden verraden. Een politie-inspecteur uit Soest liet hen opnieuw onderduiken in een Utrechts ziekenhuis. Daar brachten zij veel tijd door op bed. In 1944 werd het ziekenhuis door Duitsers en Nederlandse helpers doorzocht op Joden. Zij werden gedeporteerd. Mary werd 16 jaar.

Jeanne Goudsmid

1923 - 1942

Jeanne Lena Goudsmid

Rotterdam, 8 februari 1923 – Auschwitz, 19 oktober 1942

Jeanne Goudsmid woonde in Blijdorp. In juli 1942 haalde zij haar eindexamen aan het Joods Lyceum. Twee weken later werden haar zussen gedeporteerd. Een paar maanden daarna moest ook Jeanne op transport. Jeanne werd 19 jaar.

Lees het verhaal van Jeanne

Emile de Groot

1927 - 1944

Emile Gabriël de Groot

Ginneken en Bavel, 6 september 1927 – Midden-Europa, 31 juli 1944

Emiles oudere broer Gaab was op het Joods Lyceum docent oude talen (Grieks, Latijn). Zelf had Emile geen les van hem. Op het Joods Lyceum was Emile bevriend met zijn klasgenoten Arthur Trijbits en Jules Benedictus. Zij zouden de oorlog overleven. Het gezin van Emile werd vernietigd. Eerst beide ouders, toen de drie kinderen. Emile werd 16 jaar.

Clara Haagman

1925 - 2002

Clara Haagman

Rotterdam, 14 januari 1925 – Newport Beach, Orange, California, USA, 25 juni 2002

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Max Hachgenberg

1925 - 1942

Meijer Abraham Hachgenberg

Rotterdam, 22 februari 1925 – Auschwitz, 19 augustus 1942

Max’ vader was roeier in de haven. “Ze zijn niet zo rijk”, schreef Carry in haar dagboek. Toch was ze erg op hem gesteld. Uit haar dagboek blijkt dat Max een briljante leerling was. Voor zijn mondelinge eindexamen kreeg hij vrijstelling voor vier van de vijf vakken. Twee weken na zijn eindexamen werd hij gedeporteerd. Hij troostte Carry bij hun afscheid. Max werd 17 jaar.

Nan Hamburger

1924 - 1945

Marianne Alida Hamburger

Boskoop, 24 augustus 1924 – Auschwitz, 31 januari 1945

Nan woonde in Boskoop. Zij zat op het Coornhert Gymnasium in Gouda. Na het Joods Lyceum dook zij onder in Zwijndrecht bij de familie Nawijn, de schoonouders van haar zus. Nan is verraden door een onbekende uit Brabant. Zij is opgepakt door de politie van Dordrecht, met hulp van de NSB-burgemeesters van Zwijndrecht en Rotterdam. Nan werd 20 jaar.

Eddy Heidt

1925 - 2020

Eddy Josef Heidt

Rotterdam, 17 juni 1925 – Florida, USA, 13 augustus 2020

Eddy overleefde de oorlog dankzij niet-Joodse vrienden van het Erasmiaans Gymnasium. Eddy’s vriendinnetje Rudy Drucker was bevriend met Ans Bast. Ans’ broer Gerard maakte valse persoonsbewijzen. Ook voor Eddy en zijn moeder. De vader van een andere schoolgenoot regelde onderduikadressen. Eddy en zijn moeder overleefden de oorlog in de onderduik.

Bob Herschberg

1928 - 1998

Israel Samuel Herschberg

Rotterdam, 18 maart 1928 – Delft, 19 maart 1998

Bobs ouders kwamen uit Polen en Rusland. Zij woonden sinds 1922-1923 in Rotterdam. Tijdens de oorlog zat Bob op vier scholen: het Erasmiaans Gymnasium in Rotterdam, het Coornhert Gymnasium in Gouda, het Joods Lyceum Rotterdam en het Joods Lyceum Amsterdam. Bob overleefde het concentratiekamp Bergen-Belsen en het interneringskamp Biberach.

Annie Hijman

1920 - 1943

Johanna Regina Hijman

Rotterdam, 2 juli 1920 – Sobibor, 5 maart 1943

Annie Hijman deed de lerarenopleiding aan de Rotterdamse huishoudschool. Zij hoopte in februari 1942 haar examen te halen. In juni 1942 kreeg Annie toestemming om als toehoorster de lessen scheikunde en natuurkunde te volgen op het Joods Lyceum. Annie werd 22 jaar.

Paul Hijmans

1924 - 1943

Paul Hijmans

Rotterdam, 4 januari 1924 – Sobibor, 9 juli 1943

Waarschijnlijk studeerde Paul al in Delft. Maar in het najaar van 1941 werd deze universiteit gesloten. Toen kon Paul nergens meer terecht. Uit een briefje blijkt dat hij in april 1942 op het Joods Lyceum zat. In 1943 werd Paul gearresteerd voor het vervalsen van distributiebonnen. Paul werd 19 jaar.

Simon Hornman

1926 - 2020

Simon Maurits Hornman

Rotterdam, 4 december 1926 – Steenbergen, 27 november 2020

Aan het begin van de oorlog stierf Simons moeder. Voor haar dood drukte zij hem op het hart om te overleven. Simon bereidde zijn ontsnapping uit Westerbork goed voor. Hij maakte stiekem een pasje op een andere naam. Als ‘Arnold’ wandelde hij fluitend het kamp uit. De brieven van zijn moeder hield hij dicht bij zich. Simon overleefde de oorlog in de onderduik.

Annie van Huiden

1925 - 2020

Johanna Rachel van Huiden

Dordrecht, 11 juli 1925 – Dubbeldam, 3 januari 2020

Annie van Huiden kwam uit Dordrecht. Haar ouderlijk gezin werd opgepakt op 9 november 1942. “Ik zat in Rotterdam op school, op het Joods Lyceum. Maar ik moest gewoon mee.” Gelukkig had het gezin Van Huiden een Sperre, een tijdelijke vrijstelling van transport. Annie overleefde de onderduik in Den Haag, Haarlem, Driebergen en Zeist.

Sonja de Jongh

1927 - 1943

Sonja de Jongh

(Monaco, 16 juni 1927 – Auschwitz, 3 september 1943)

Sonja de Jongh was lang. Ze zat op hockey. Toen zij 15 jaar was, werden haar moeder en haar broer gedeporteerd. Sonja bleef alleen achter. Ze dook onder in een tent op de Veluwe. Goed verborgen, maar toch werd ze verraden. Alleen haar medaillon bleef bewaard. Tachtig jaar later dook het op. Sonja werd 16 jaar.

Róbert Kellermann

1929 - 2004

Róbert Ivan Kellermann

Boedapest, 1 januari 1929 – Hedel, 16 april 2004

Róbert kwam uit een Hongaars-joods-christelijk gezin. Hij was gedoopt en zat op openbare scholen. Toch moest hij van school af, want hij had vier Joodse grootouders. De gereformeerde dominee Reinier Schippers deed er alles aan om het gezin Kellermann uit Westerbork te krijgen. Dat lukte. Róbert overleefde de oorlog.

Mundi Kindler

1924 - 1943

Markus Sigmund Kindler

Chemnitz, 10 december 1924 – Auschwitz, waarschijnlijk 2 augustus 1943

Mundi’s ouders vluchtten in 1933 uit Duitsland, toen de nazi’s aan de macht kwamen. Maar het gevaar haalde hen in. Eerst werd hun huis verwoest bij het bombardement. Toen moest Mundi van school af omdat hij Joods was. In 1942 vluchtte Mundi met een tante en oom naar België. Maar ook daar was hij niet veilig. Mundi werd 18 jaar.

Betty van Klaveren

1925 - 1943

Betty Jacoba van Klaveren

Rotterdam, 22 december 1925 – Sobibor, 4 juni 1943

Betty kon goed schrijven. In 1939 schreef zij een stukje over Joodse vluchtelingen uit Duitsland. Daaruit blijkt dat zij toen al bang was voor "dat vreeselijke concentratiekamp”. Ook haar eigen leven zou eindigen in een concentratiekamp. Betty werd 17 jaar.

Jaap van Klaveren

1926 - 2020

Jacob Elias van Klaveren

Rotterdam, 8 december 1926 – Nijmegen, 26 oktober 2020

Aan het begin van de oorlog woonde Jaap op de Proveniersstraat 13b. Tijdens het bombardement golfden de muren van zijn huis. Daarom verhuisde het gezin naar Hillegersberg. Dat was verstandig, want hun oude huis werd later getroffen door bommen. In maart 1943 vluchtte het gezin naar Zwitserland. Daar overleefde Jaap de oorlog.

Appie Kleinkramer

1928 - 1942

Albert Kleinkramer

Dordrecht, 20 juli 1928 – Auschwitz, 3 september 1942

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Stella Kleinkramer

1928 - 1942

Esther Roselina Kleinkramer

Dordrecht, 26 november 1928 – Auschwitz, 19 november 1942

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Hein Kleinkramer

1925 - 1943

Hendrik Kleinkramer

Dordrecht, 27 mei 1925 – Sobibor, 9 juli 1943

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Simon Kleinkramer

1928 - 1943

Simon Kleinkramer

Dordrecht, 30 augustus 1928 – Sobibor, 9 juli 1943

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Siem Kleinkramer

1926 - 1943

Simon Kleinkramer

Rotterdam, 7 januari 1926 – Seibersdorf, uiterlijk 31 maart 1943

Siem liet zijn gedichten lezen aan Esther van Vriesland. Esther schreef in haar dagboek: “Bijna alle gedichten waren over de dood.” Siem probeerde onder te duiken in de Biesbosch, maar werd weggestuurd. Hij stierf in een werkkamp. Siem werd 16 of 17 jaar. Zijn vriendinnetje van het Joods Lyceum zou hem nooit vergeten.

Meijer Koopman

1924 - 1943

Meijer Abraham Koopman

Oud-Beijerland, 2 oktober 1924 – Sobibor, 9 juli 1943

Meijer woonde in Oud-Beijerland. In augustus 1942 werden de meeste Joden uit Oud-Beijerland gedeporteerd. De familie Koopman werd vrijgelaten, omdat Meijer en zijn zussen een baantje hadden bij de Joodsche Raad. Wel moesten ze in Amsterdam gaan wonen. Later dook het gezin onder, maar ze werden verraden. Meijer werd 18 jaar.

Bubi Körner

1929 - 1943

Moritz Körner

Duisburg, 18 januari 1929 – Auschwitz, 24 september 1943

Bubi was een Joodse vluchteling uit Duitsland. In 1938 kwam hij met een Kindertransport naar Nederland. Hij kwam te wonen bij het gezin van de Rotterdamse banketbakker Weijl. Na het bombardement verhuisde het gezin Weijl naar Gouda. Bubi dook onder met zijn pleegbroertje Daniël, maar zij werden toch opgepakt. Bubi werd 14 jaar.

Herman Koster

1925 - 1943

Herman Koster

Rotterdam, 13 juli 1925 – Sobibor, 23 juli 1943

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Frits van der Laan

1924 - 1968

Frits Johan van der Laan

Rotterdam, 25 september 1924 – De Bilt, 17 juni 1968

Kort voor de oorlog verloor Frits zijn vader. Tijdens de oorlog verloor hij ook zijn moeder. Frits dook onder en overleefde zo de Holocaust. Maar hij zou nooit meer de oude worden. Frits werd 43 jaar.

Lees het verhaal van Frits

Liesje Levie

1924

Elisabeth Levie

1 september 1924 – nog onbekend

Liesje zat op het Erasmiaans Gymnasium. Net voordat ze aan haar eindexamenjaar zou beginnen, moest ze van school af. Zij haalde haar diploma op het Joods Lyceum. Liesje overleefde de oorlog.

Fritz Jack Levie

1928 - 1943

Fritz Jack Levie

Amsterdam, 22 juni 1928 – Sobibor, 28 mei 1943

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Greetje Levie

1924 - 1987

Greta Levie

Rotterdam, 6 juni 1924 – Kibboets Ma'ayan Tzvi, Israël, 10 september 1987

“Ik zou mijn verhaal van dood tot leven willen lezen,” zei Greetje na de oorlog. Greetje overleefde concentratiekamp Bergen-Belsen. Na de bevrijding liep zij naar de poort van het kamp. “En plotseling zag ik groen, ik zag velden, bomen, een kar en een paard en misschien kinderen en ik wist dat ik op deze manier weer tot leven zou komen.”

Frits Levison

1924 - 1942

Maurits Levison

Rotterdam, 22 augustus 1924 – Auschwitz, 30 september 1942

Frits was lid van de Joodse jongerenclub ‘Eendracht maakt macht’, tot Joodse clubs verboden werden. Op het Joods Lyceum repeteerde Frits voor de schoolrevue. Hij speelde de hoofdrol. Maar ook deze opvoering werd verboden door de autoriteiten. Frits werd weggevoerd met het eerste massatransport uit Rotterdam. Hij werd 18 jaar.

Kitty van Lier

1924 - 1944

Catherine van Lier

Rotterdam, 23 mei 1924 – Auschwitz, 11 februari 1944

“Een aardig rossig vriendinnetje van onze kinderen, zo’n vrolijke meid, bleef ook weg. ‘s Nachts met haar hele familie uit hun huis gehaald,” schreef Louis Wijler. Waarschijnlijk ging dit over Kitty. Kitty werd met haar ouders en haar broer gedeporteerd naar Auschwitz. Op het perron van Auschwitz werd de familie gescheiden. Kitty werd 19 jaar.

Bernard Maarssen

1924 - 1942

Bernard Maarssen

Rotterdam, 18 maart 1924 – Auschwitz, 30 november 1942

In 1942 probeerde Bernard met zijn drie broers Nederland te ontvluchten. Zij werden verraden door een jeugdvriend. Bernards oudste broer werd opgepakt in België. Bernard en zijn andere broers op de grens met Frankrijk. Bernards broer Sally schreef hun ouders een laatste brief vanuit Auschwitz. Bernard werd 18 jaar.

Neddy Manassen

1927 - 1942

Nathan Manassen

Rotterdam, 4 januari 1927 – Auschwitz, 30 september 1942

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Sylvia Monderer

1928 - 1942

Sylvia Monderer

Borgerhout, 1 augustus 1928 – Auschwitz, 15 december 1942

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Max Nathans

1926 - 1944

Mozes Eleazer Nathans

Rotterdam, 25 september 1926 – Midden-Europa, 31 maart 1944

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Theo Neuberger

1928 - 1943

Theo Neuberger

Rotterdam, 29 juli 1928 – Auschwitz, 18 januari 1943

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Joop Olman

1926 - 1944

Joseph Olman

Rotterdam, 19 april 1926 – Auschwitz, februari 1944

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Joop Parser

1926 - 1943

Joseph Parser

Rotterdam, 20 juni 1926 – Midden-Europa, 30 april 1943

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Eva Pierot

1929 - 1994

Eva Pierot

Rotterdam, 28 februari 1929 – New York, USA, 8 juli 1994

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Lieneke van Praag

1925 - 2019

Carolina Margaretha van Praag

Rotterdam, 12 november 1925 – 19 juli 2019

Lieneke woonde in Schiedam. Toen zij als Joods meisje niet meer met de tram mocht, moest zij lopend naar het Joods Lyceum in Rotterdam. Dat was twee uur heen, twee uur terug. Dankzij goede contacten van haar vader kreeg het gezin Van Praag tijdelijk uitstel van deportatie. Lieneke overleefde de oorlog in concentratiekamp Theresienstadt.

Ernst Presseisen

1928 - 2011

Ernst Leopold Presseisen

Rotterdam, 13 juli 1928 – Dayton, USA, 8 februari 2011

“We kwamen samen in een schuur, een soort overblijfsel van een gebouw dat de bombardementen had overleefd, waar verder niets omheen stond. (…). Ik zal dat jaar nooit vergeten, want het was in veel opzichten een heel stimulerend jaar.” Ernst verloor zijn oudste broer in Bergen-Belsen en zijn ouders in Tröbitz. Zelf overleefde hij Bergen-Belsen en Het Verloren Transport.

Jaap Querido

1924 - 1944

Jacob Querido

Rotterdam, 22 september 1924 – Polen, 31 maart 1944

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Lou van Rees

1925 - 2004

Louis van Rees

Dordrecht, 9 oktober 1925 – Emmen, 29 april 2004

Op 26 juni 1942 kwam het bericht dat alle Joden van 16 tot 40 jaar zich moesten laten keuren voor werk "onder politietoezicht”. Dwangarbeid dus. Lou zou in oktober van dat jaar 17 jaar worden. Zijn moeder wilde dat niet afwachten. Het gezin Van Rees vluchtte naar België. Lou overleefde de oorlog in de Ardennen en Antwerpen.

Hans Rippe

1926 - 1942

Hans Nico Rippe

Rotterdam, 17 maart 1926 – Sobibor, 2 juli 1943

Hans was lid van voetbalvereniging Sparta. Tot dat niet meer mocht. Op Het Kasteel, het stadion van Sparta, kwam een bord ‘Verboden voor Joden’ te hangen. Later doken de Rippes onder, maar zij werden opgepakt. Vanuit de trein naar Sobibor schreef zijn vader nog een briefje. “Wij hebben het verloren, niets aan te doen.” Hans werd 17 jaar.

Jons Rippe

1924 - 1943

Lion Rippe

Rotterdam, 1 april 1924 – Sobibor, 16 juli 1943

Jons was goed in tekenen en wiskunde. In 1942 maakte hij een interactieve routekaart met alle tram- en buslijnen van Rotterdam. Zelf mocht hij toen al niet meer met de tram, omdat hij Joods was. Jons dook onder, maar werd verraden. Zijn vader zag hem nog één keer in Westerbork. “Jons zag lijkwit.” Jons werd 20 jaar. Zijn routekaart ligt nu in Museum Rotterdam ’40-’45 NU.

Hanns Salzer Levi

1925 - 2021

Hanns Walter Salzer Levi

Rotterdam, 15 juni 1925 – Gibraltar, 21 oktober 2021

Begin 1942 kon Hanns met zijn ouders en broer wegkomen naar Argentinië. Nog voor hij 18 werd, meldde hij zich aan voor militaire dienst. Hanns kwam bij de Prinses Irene Brigade. Zo maakte hij de landing in Normandië mee, de bevrijding van Frankrijk en België en Operatie Market Garden. Hanns werd als krijgsgevangene bevrijd door het Canadese leger.

Claar Slager

1925 - 1945

Clara Marianne Slager

Hillegersberg, 14 oktober 1925 – tussen Auschwitz en Loslau, 29 januari 1945

Toen Claars vader werd gedeporteerd, bleef zij achter met haar moeder. De NSB-buurman kocht hun huis. Claar dook onder op een boerderij in Kamperveen, maar iemand verraadde haar. Claar wist anderhalf jaar te overleven in Auschwitz. Tijdens de dodenmars vanuit Auschwitz werd zij doodgeschoten. Claar werd 19 jaar.

Doris Slagter

1928 - 1942

Isidore Slagter

Hillegersberg, 8 april 1928 – Birkenau, 1 september 1942

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Joop Slagter

1925 - 1942

Joseph Slagter

Hillegersberg, 19 juli 1925 – Birkenau, 3 augustus 1942

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Sera Sloves

1925 - 1943

Saartje Sloves

Rotterdam, 20 mei 1925 – Sobibor, 28 mei 1943

Sera kwam uit een grote, gezellige familie uit de Zandstraatbuurt. Op het Joods Lyceum raakte Sera bevriend met Esther van Vriesland. Zij zaten naast elkaar in de klas. In 1942 stopte Sera met school om te gaan werken in het Joodse ziekenhuis. Dat beschermde haar tijdelijk tegen deportatie. Sera werd 18 jaar.

Lees het verhaal van Sera

Ernst van der Sluis

1922 - 1942

Ernst van der Sluis

Berlijn, 25 oktober 1922 – Auschwitz, 30 september 1942

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Ab Spanjar

1924 - 1945

Abraham Spanjar

Rotterdam, 9 december 1924 – Auschwitz, 1 mei 1945

Abs vader was op het Joods Lyceum de leraar Frans. Daardoor hoefde het gezin van Ab tijdelijk niet op transport. Om Ab te beschermen tegen deportatie, kreeg ook hij een baantje op het Joods Lyceum, als technisch onderwijsassistent (TOA). De vorige TOA was op transport gezet. Ab zat in vier concentratiekampen. Hij werd 20 jaar.

Nannie Stork

1927 - 1943

Marianna Stork

Gouda, 20 mei 1927 – Auschwitz, 3 september 1943

Als jong meisje zat Nannie op atletiek, bij de Goudse Vereniging Vires et Celeritas. In 1936 werd zij derde bij een atletiekwedstrijd. In Gouda ging zij naar de hbs, tot dit niet meer mocht. Nannie was een lief meisje: op het Joods Lyceum nam zij een keer een stukje kandijsuiker mee voor Esther van Vriesland. Nannie werd 16 jaar.

Abraham Swaluw

1926 - 1942

Abraham Swaluw

Rotterdam, 18 augustus 1926 – Auschwitz, 30 september 1942

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Tinus Tels

1926 - 2008

Martinus Tels

Rotterdam, 16 augustus 1926 – Veldhoven, 2 januari 2008

Toen de oorlog begon, was Tinus 13 jaar. Hij stelde zijn vader voor om naar Engeland te vluchten. Dat bleek te duur: de vissers in Scheveningen vroegen $100.000 per persoon. Een half jaar later werd Tinus’ vader thuis gearresteerd. Hij stierf in concentratiekamp Mauthausen. Tinus, zijn moeder en zijn zusje overleefden concentratiekamp Theresienstadt.

Gretha van Thijn

1923 - 1942

Margaretha Alida van Thijn

Amsterdam, 2 oktober 1923 – Auschwitz, 21 september 1942

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Arthur Trijbits

1926 - 2023

Arthur Henri Trijbits

Rotterdam, 8 augustus 1926 – 15 januari 2023

Toen Arthurs zusje Mimi werd opgeroepen voor ‘tewerkstelling’, dook het gezin Trijbits onder. Arthur zat op wel 13 onderduikadressen, dankzij de Rotterdamse familie De Leyer. “Hun huis leek wel van elastiek, er paste altijd iemand bij,” vertelde Arthur later. Arthur overleefde de oorlog in de onderduik. Hij was zeer betrokken bij de projecten Erasmiaanse Namen en Het Vergeten Lyceum.

Mimi Trijbits

1923 - 2011

Wilhelmina Elisabeth Trijbits

Rotterdam, 8 september 1923 – Rotterdam, 27 juli 2011

Mimi kwam van de gymnasiumafdeling van het Lyceum voor Meisjes aan de Witte de Withstraat. Al voor de oorlog speelde zij uitstekend piano. Mimi was een leerling van Rita Kattenburg, een bekende Joodse pianiste. Mimi overleefde de oorlog in de onderduik. Zij werd een gerenommeerde pianiste. Tot op hoge leeftijd gaf zij pianoles in Rotterdam.

Carry Ulreich

1926 - 2019

Caroline Ulreich

Rotterdam, 15 november 1926 – Jeruzalem, Israël, 31 januari 2019

Carry vond het “reuze gezellig” op het Joods Lyceum. “Net een grote familie”. In haar dagboek beschreef Carry wat zij zag in Loods 24 bij het eerste massatransport van Rotterdamse Joden. Ze nam daar afscheid van vrienden van het Joods Lyceum. “Ik geloof niet dat er velen van terug zullen komen.” Carry overleefde de oorlog in de onderduik.

Marie van der Veen

1925 - 1942

Marieke Grietje van der Veen

Rotterdam, 27 januari 1925 – Auschwitz, 28 september 1942

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Esther van Vriesland

1926 - 1942

Esther van Vriesland

Gorinchem, 12 december 1926 – Auschwitz, 5 oktober 1942

Ether begon al jong met schrijven. Toen zij vijf jaar was, stond haar verhaaltje al in de Joodsche jeugdkrant. In 1942 werd Esthers familie thuis opgehaald door de Duitsers. Snel gooide Esther haar dagboeken in de lichtkoker, zoals afgesproken met haar buurmeisje. Dankzij Esthers dagboeken weten wij veel over het Joods Lyceum. Esther werd 15 jaar.

Simon van Vriesland

1924 - 1943

Simon Philip van Vriesland

Gorinchem, 18 april 1924 – Schöppinitz, 31 oktober 1943

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Victor van Vriesland

1927 - 1943

Victor Emanuel van Vriesland

Amsterdam, 5 november 1927 – Sobibor, 11 juni 1943

Victors was een achterneef van de schrijver met dezelfde naam. Arthur Trijbits herinnerde zich Victor als “een wat introverte, niet heel populaire, maar wel vriendelijke jongen.” Victor moest vanuit concentratiekamp Vught mee met het kindertransport naar Sobibor. Meer dan 1000 kinderen werden bij aankomst meteen vermoord. Ook Victor. Victor werd 15 jaar.

Daniël Weijl

1929 - 1943

Daniël Weijl

Rotterdam, 21 september 1929 – Auschwitz, 24 september 1943

Daniël en zijn pleegbroer Bubi zaten in de klas op het Joods Lyceum toen hun ouders thuis werden opgehaald door de nazi’s. De rector van de school kreeg hier een telefoontje over. Snel bracht de rector Daniël en Bubi in veiligheid. De jongens doken onder, maar werden later opgepakt. Daniël werd 14 jaar.

Bep Weijl

1925 - 1998

Rebecca Weijl

Rotterdam, 3 juli 1925 – Kibboets Sde Eliyahu, Israël, 17 november 1998

Beps vader was banketbakker op de Hoogstraat. Tijdens het bombardement ging de bakkerij in rook op. Het gezin Weijl verhuisde naar Gouda. In juli 1942 haalde Bep haar eindexamen aan het Joods Lyceum. Het jaar erop werden bijna al haar familieleden gedeporteerd. Bep en één zusje overleefden de oorlog.

Leen Wijler

1925

Helena Wijler

Rotterdam, 9 september 1925 – in leven?

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Hetty Wijler

1924 - 2015

Hettie Wijler

Rotterdam, 27 november 1924 – Herzliya, Israël, 19 maart 2015

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Jo Wijler

1928 - 1964

Johan Wijler

Rotterdam, 24 januari 1928 – Adelaide, Australië, 27 juni 1964

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Wiet Wijler

1926 - 2015

Louis Arjeh Wijler

Rotterdam, 4 juli 1926 – Nordia, Israël, 2015

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Sam Wijler

1923 - 2004

Samuel Wijler

Rotterdam, 25 oktober 1923 – Küssnacht, Zwitserland, 4 januari 2004

[Aan deze tekst wordt nog gewerkt]

Daaf van Witsen

1924 - 1942

David van Witsen

Rotterdam, 5 december 1924 – Auschwitz, 30 september 1942

Bij het bombardement verloor Daaf zijn ouderlijk huis. Ook de boekhandel van zijn vader ging in rook op. In 1941 schreef Daaf een verdrietig stuk in zijn schoolkrant. “Mijn geest [was] somber door de gebeurtenissen, zo droevig, dat ik, wanneer ik eraan dacht, als een kind wel kon huilen.” Daaf schreef ook in de schoolkrant van het Joods Lyceum. Daaf werd 17 jaar.

Leny van Zwanenbergh

1927 - 1942

Helena van Zwanenbergh

Rotterdam, 9 februari 1927 – Auschwitz, 15 oktober 1942

Leny was bevriend met Carry Ulreich. Carry schreef in haar dagboek dat ze Leny heel aardig vond. “Maar nu ze naar Polen (!) is, en ze waarschijnlijk niet meer leeft, zou ik haar nog zo dolgraag hebben willen spreken.” Leny liet kort voor haar deportatie een foto maken van zichzelf en haar zus. Leny werd 15 jaar.