Uitgangspunten

Uitgangspunten

• Het lesmateriaal sluit inhoudelijk aan bij de geschiedenis van de vergeten Joodse oorlogsscholen in Rotterdam.
  De lesbrieven van Het Vergeten Lyceum bieden leerlingen van nu via persoonlijke levensverhalen van tieners van toen een ingang tot historische kennis over de Holocaust en Rotterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Niets brengt de oorlog zo dichtbij als de eigen stad en de eigen leeftijdsgroep.
  
  
• De lesbrieven sluiten aan bij de uitgangspunten voor Holocausteducatie van Rebecca Hale.
  Deze kunnen beknopt worden samengevat als: Ontmasker vooroordelen; Ga in op vooroorlogs Joods leven; Gebruik persoonlijke verhalen; Belicht daders, bijstanders en meelopers; Laat leerlingen zelfontdekkend leren aan de hand van primaire bronnen; Besteed ook aandacht aan de Holocaust bij andere vakken dan geschiedenis; en Werk samen met musea, met andere organisaties en docenten en met experts op het gebied van Holocausteducatie.
  
  
• De lessen vinden plaats op school en worden begeleid door de eigen docent of leerkracht.
  De lessen vereisen geen externe begeleiding: de docent of leerkracht kan de les zelf begeleiden aan de hand van de lesbrief. De lessen kunnen plaatsvinden tijdens reguliere lesuren op de eigen school. Bezoek aan Joods of historisch erfgoed is geen onderdeel van de lesbrieven. Wel kan dit desgewenst plaatsvinden op initiatief van de docent of de leerlingen. Soms zijn er suggesties opgenomen voor buitenopdrachten.
  
  
• Leerlingen komen in aanraking met authentieke, primaire bronnen.
  Om de lesuren levensecht en betekenisvol te maken, passend bij een constructivistische aanpak, gaan leerlingen passief of actief aan de slag met authentieke, primaire bronnen over authentieke mensen en gebeurtenissen. Bronnen kunnen bijvoorbeeld zijn beeldmateriaal (zoals historische foto’s en kaarten), historische dagboeken (bijvoorbeeld van Carry Ulreich en Esther van Vriesland), officiële documenten van de bezetter (aankondigingen, stencils), documenten van het Joods Lyceum (lesrooster, schoolkrant, lijsten met eindexamenkandidaten, correspondentie van de rector), gedichten over de Holocaust, audiomateriaal (interviews met oud-leerlingen en oud-docenten) en andere geschreven, gesproken en gefilmde ooggetuigenverslagen van betrokkenen bij het Joods Lyceum of de Joodse mulo (toenmalige leerlingen, oud-leerlingen, oud-docenten).
  
  
• Leerlingen participeren actief.
  Leerlingen participeren actief, bijvoorbeeld door nieuwe informatie (beschikbaar) te maken, door zelf informatie op te zoeken, te analyseren of te verwerken, of door zelf iets nieuws te creëren. Bij sommige opdrachten participeren leerlingen door een kleine, maar essentiële bijdrage te leveren aan historisch onderzoek. 
  
  
• Leerlingen werken toe naar een eindproduct dat gedeeld kan worden.
  Veel lessen(reeksen) zijn zo ontworpen dat leerlingen (individueel, in tweetallen/groepjes of klassikaal) aan het eind van de lessenreeks een bepaalde output leveren. Dat kan een tentoonstelling zijn, een gedicht, een brief aan een nabestaande, een tekening, een tijdlijn, een (digitale) kaart, enzovoort. De output wordt gedeeld (‘share your learning ’), hetzij binnen de school, hetzij op de website van Het Vergeten Lyceum, hetzij bij samenwerkingspartners.
  
  
• Leerlingen hebben een keuzemogelijkheid.
  Om de motivatie en betrokkenheid te vergroten, hebben de leerlingen iets te kiezen. Keuzemogelijkheden verhogen de autonomie, en autonomie verhoogt de intrinsieke motivatie, zo blijkt uit onderzoek. Voorbeelden van keuzemogelijkheden zijn bijvoorbeeld welke leerling van het Joods Lyceum een leerling onderzoekt (een meisje, een jongen, iemand met dezelfde geboortemaand, iemand van dezelfde leeftijd, iemand uit dezelfde straat of wijk), met welke documenten een leerling gaat werken (ooggetuigenverslagen, documenten van de Joodse Raad, documenten van de bezetter, gedichten) of bijvoorbeeld wat zij tekenen of schrijven. 
  
  
• Per lesuur komen meerdere domeinen aan bod.
  Om de lessen veelzijdig te maken, bevatten de lesbrieven suggesties om in elk lesuur verschillende domeinen aan bod te laten komen, bijvoorbeeld lezen en spreken, schrijven en presenteren, onderzoeken en reflecteren, luisteren en overleggen.
  
  
• Lesdoelen zijn gericht op het ontwikkelen van vaardigheden.
  Over het algemeen richten de opdrachten zich op de ontwikkeling van affectieve vaardigheden (zelfkennis, gevoelens, attitudes, waarden, het reageren op anderen en op gebeurtenissen) en metacognitieve vaardigheden (inzicht in eigen denken, bewustwording, sturen van eigen denken). Ook de ontwikkeling van declaratieve kennis (feiten) is een lesdoel, maar dit gaat via constructieve denkactiviteiten van de leerlingen zelf.
  
  
• Docenten en leerkrachten kunnen de lesbrieven inzetten rondom de Holocausteducatiemaand (januari), de Internationale Holocaust Herdenkingsdag (27 januari), de landelijke Dodenherdenking (4 mei), of tijdens reguliere lessen geschiedenis, burgerschapsvorming, Nederlands of filosofie. Sommige lesbrieven kunnen in één lesuur worden ingezet, andere kunnen over meerdere lessen of weken worden gespreid en/of met andere modules worden gecombineerd.
  
  
• Het lesmateriaal is gratis.
  Alle lesbrieven en lesideeën komen op de website te staan en kunnen gratis worden gedownload.