Wie was mw. Hilbrandy of Hilbrandt?

Verzet, Rotterdam-Zuid

Een zekere mevrouw “Hilbrandy” bood in 1943 onderdak aan twee Joodse jongens. Waarschijnlijk de broers Simon en Ab van Dam. Ab was een leerling van het Joods Lyceum. Wie was mevrouw Hilbrandy? Zij was getrouwd met een Joodse man.

Ab van Dam was een leerling van het Joods Lyceum. Zijn ouders hadden een parfumeriezaak aan de Groene Hilledijk: Parfumerie Apollo. Abs oudere broer Simon werkte in de parfumerie.

Parfumerie Apollo komt voor in een openbaar archiefstuk uit het NIOD. Het gaat om een getuigenverslag over een zekere mevrouw Hilbrandy. Misschien was haar naam Hilbrandt: de y en de t zitten op de typemachine naast elkaar.

In de brief verdedigt de schrijver mevrouw Hilbrandy. Het verzet verdacht haar van verraad: zij zou twee jongens van de KNIAC hebben verraden, de Koninklijke Nederlandse Illegale Automobiel Club. De schrijver stelt dat mevrouw Hilbrandy niets met hun verraad te maken had: zij was getrouwd met een Joodse man en was zeer anti-Duits. De verdachtmakingen kwamen mogelijk van de onderbuurvrouw, “een niet al te gemakkelijke dame”.

De Joodse jongens die zij verraden zou hebben, werkten in Parfumerie Apollo. Ook de Joodse man van mevrouw Hilbrandy werkte in Parfumerie Apollo:

Ga naar de reacties

Wat betreft de 2 jongens van de KNIAC, die zij verraden zou hebben: Dit gaat over 2 jongens van Jodenafkomst, deze knapen waren werkzaam in dezelfde zaak als de man van mevr. H. n.l. parfumerie Apollo, op de Groene Hilledijk.

Bron: NIOD, toegang 192a, NBS – Rotterdam, inventaris 79, Berichten (no. 1 t/m 131) met inlichtingen over personen en gebeurtenissen – waaronder onderlinge verhoudingen, kraken en liquidaties in Rotterdam-Zuid: ‘Betreft Mevr. Hilbrandy’ (1945).

De verzetsclub waar het in het bericht om ging, de KNIAC, is begin 1943 opgericht. Begin 1943 waren er niet zo veel Joden meer in Rotterdam. Alleen Joden met een Sperre waren nog in de stad. Op de Joodse Raad-kaarten van zowel Simon als Ab staat dat ze werkten als koerier. Bij Simon staat er specifiek bij dat hij koerier was voor de Estafette van de Joodse Raad. Van koerier voor de Joodse Raad naar koerier voor het verzet?

Er is nog een reden om te vermoeden dat Simon en Ab illegaal werk deden: op hun Rotterdamse arrestatiekaarten (zie hieronder) staat nadrukkelijk dat zij geen contact met elkaar mochten hebben:

Op de arrestantenkaart van Simon van Dam, van 28 januari 1943, staat bovenaan: Geen contact met A. van Dam.

Bron: NL-RtSA_63_3762_00191.

Op de arrestantenkaart van Ab van Dam, van 28 januari 1943, staat bovenaan: Geen contact met S. van Dam..

Bron: NL-RtSA_63_3762_00184.

Het verhaal van hun arrestatie?

Wat is het verhaal van hun arrestatie volgens de schrijver van het getuigenverslag?

Op een gegeven moment werden ook deze knapen opgevoerd, door mevr. H. zijn ze eenigen tijd verborgen gehouden, gelijk met haar man, doch door onvoorzichtigheid van deze jongens, misschien door hun werkzaamheden in de Kniac, werd hun verblijfplaats bekend, tevens hadden zij een uitgesproken Joods uiterlijk (á la Corry), en deze personen werden gegrepen. Haar man zag kans om weg te komen, en zwerft sindsdien.

Graag zouden we willen weten wie mevrouw H. was en waar zij woonde. Zo kunnen we erachter komen waar Simon en Ab van Dam ondergedoken zaten en wellicht waar zij gearresteerd zijn.

Reactie?

Reacties

Reactie door Cees Huurman op 30-04-2026 19:26

Sander Cohen is bij ons in huis geweest, vertrokken naar Zwitserland en daar nooit aangekomen.